Dit artikel sluit aan op het artikel: "Produceer meer elektriciteit" van 15 juni 2026.
Afgelopen zaterdag stond er in "Het Financieele Dagblad" een artikel dat de energietransitie hoe dan ook betaalbaar is. De redacteur van het artikel is Jasper Lukkezen die met name de economische waarde belicht.
Waar gaat het artikel over? Nu, de stelling is dat hoe duurder elektriciteit is, hoe lager de vraag ernaar wordt. Kortom bestaande (meestal) fossiele brandstoffen zijn goedkoper en ruim voorhanden om de concurrentie met elektriciteit aan te gaan.
In het artikel wordt heel subtiel verwezen, dat je door gebruik te blijven maken van fossiele brandstoffen je afhankelijk blijft van landen buiten Europa. Tegelijkertijd haal je daarmee ook de klimaatdoelen niet. En nog erger, de noodzakelijk te maken investeringen maken het op termijn niet of minder rendabel.
Omdat de prijzen van elektra hoog zijn en de vraag naar elektriciteit daardoor minder is, wordt er op microniveau alleen geïnvesteerd in het zelf opwekken van energie of worden er energiezuiniger producten aangeschaft. Wat achterwege blijft is het op macroniveau investeren in duurzame alternatieven, waardoor de elektriciteitsprijs kan dalen. Iets wat in Noorwegen en Denemarken op grote schaal en in Spanje iets minder wel gebeurt. Nederland zit met Duitsland, Frankrijk en Groot Brittannië op de lijn waar de elektriciteitskosten hoog zijn en de vraag naar elektriciteit dus relatief laag is. Dat is jammer want elektriciteit is naast warmte in de toekomst toch de motor om op een duurzame wijze te leven en te werken via "zelfproducerende" energiebronnen die "onuitputtelijk" zijn.
Er is een economische regel die zegt dat investeren in duurzame elektriciteitsopwekking hoge aanvangskosten kent, maar lage exploitatiekosten, waardoor er toch winst en rendement wordt gemaakt, zowel financieel als op milieu gebied. Dus waarom investeren wij hier op grote schaal te weinig in? Dit is deels verklaarbaar omdat oude schoenen niet weggegooid worden voor er een goed alternatief is, de oliemarkt een zeer sterke lobby heeft, er een netcongestie is en vooral dat wij bang zijn of bang worden gemaakt, terwijl er goede voorbeelden in Europa zijn die het tegendeel bewijzen.
Hieronder zie je een staatje welke mogelijkheden er zijn om elektriciteit op te wekken.
| Eenrgieopwekking elektriciteit | Investering | Operationele kosten | Kosten einde exploitatie | Korte termijn | Lange termijn |
|---|---|---|---|---|---|
| Windenergie op land | Hoog | Laag | Relatief laag | Snel inzetbaar, Hoog rendement, Milieubelastend | Hoog rendement, Laag milieubelastend |
| Windenergie op zee | Hoog tot zeer hoog | Laag | Relatief hoog | Snel inzetbaar, Hoog rendement, Milieubelastend | Hoog rendement, Laag milieubelastend |
| PV(T)- panelen (zonnepanelen) | Laag | Laag | Relatief laag | Snel inzetbaar, Hoog rendement, Milieubelastend | Hoog rendement, Laag milieubelastend |
| Stroming van rivieren en zee | Laag tot hoog | Laag | Relatief laag | Kost meer investeringen, Hoog rendement, Lage milieubelasting | Hoog rendement, Laag milieubelastend |
| Kernenergie | Zeer hoog | Laag | Relatief hoog | Niet snel inzetbaar, Hoog rendement, Milieubelastend | Langjarige kosten, Negatief rendement, Hoog milieubelastend |
| Fossiele brandstoffen (Kolen, Olie en Gas) | Relatief laag | Laag | Relatief laag | Snel inzetbaar, Hoog rendement, Hoge mileubelasting | Hoog rendement, Hoog milieubelastend |
Tabel: Inzet van energie en de gevolgen op korte en lange termijn
Maar waar zit nu de weeffout als wij het voorgaande lezen?
- Allereerst natuurlijk in het delen van betrouwbare kennis;
- Accepteren dat afhankelijkheid van andere landen op korte termijn nodig is om de energietransitie door te drukken;
- Accepteren dat het zich onafhankelijk maken van te importeren energie op redelijk korte termijn haalbaar is. Mits onderstaande punten opgevolgd worden;
- Hierdoor kan er sneller maatschappelijke acceptatie ontstaan;
- Dan is er een politieke wil nodig om op grote schaal over te stappen op elektriciteit- en warmtevoorzieningen;
- Accepteren dat het vooraf een stevige investering kost, maar dat het ook veel geld oplevert, naast de beoogde doelstelling om te stoppen met de inzet van fossiele brandstoffen;
- Daarvoor zijn er middelen en mensen nodig die dit willen en kunnen bewerkstelligen.
ad 1. Dit artikel wil eraan bijdragen dat door betrouwbare kennis te delen er meer begrip is en er niet onnodig gepraat wordt door angst aan te dragen, wat geen positieve bijdrage levert aan het werkelijke vraagstuk wat wij al decennia kennen. Daarbovenop komt dat er in de toekomst veel meer elektriciteit dan nu nodig is om aan de vraag te voldoen.
ad 2. Het is niet erg om gebruik te maken van de kennis en middelen van andere landen. Vaak lopen zij voorop. Wat wij wel vooraf dienen te bepalen is dat wat wij inkopen herbruikbaar is om op de lange termijn niet te afhankelijk blijven van deze landen.
ad 3. Onafhankelijkheid kost een investering, maar ook durf. Anders blijf je rondjes draaien en verlies je de economische kracht om als sterke deelnemer in de wereld je positie te blijven bepalen.
ad 4. Maatschappelijk is er onvrede over hoe de energietransitie tot stand komt. Het beleid mist een uitvoeringsprogramma voor de - nu helaas - middellange termijn (nog 24 jaar tot 2050 te gaan). Waarom doen landen als Noorwegen, Denemarken, Portugal en Spanje het beter? Dat ligt niet aan de ligging in Europa, maar het gaat om de maatschappelijke en politieke wil om hierin stappen te ondernemen. Wij als consumenten dienen ook te erkennen dat wij juist meer behoefte hebben aan warmte en zeker aan meer elektriciteit. Dus, geef juist voorrang aan de vooruitgang.
ad 5. De landelijke overheid zou de katalysator dienen te zijn om de energietransitie aan te zwengelen en tot stand te brengen. De landelijke overheid onderkent haar plaats niet om voorwaarden te scheppen die het einde betekend om nog langer fossiele brandstoffen te gebruiken. De landelijke overheid hoeft geen stimuleringsmaatregelen te treffen door subsidies te verstrekken. Nee, zorg ervoor dat er een investeringsklimaat ontstaat dat er zo snel mogelijk gebruik kan worden van duurzame opgewekte warmte en elektriciteit en hou dit het liefst dicht bij de inwoners om de betrokkenheid en betaalbaarheid te verhogen.
Hebben wij haast? Ja, want het land gaat op slot zitten als er niet voortvarend wordt gewerkt aan de energietransitie. Nog maar 24 jaar en dan dient de Europese Unie CO2-neutraal te zijn. Dit kan opgelost of versneld worden door een intensieve samenwerking met opdrachtgevers, de overheid, de uitvoerende partijen en de inwoners. Laatste groep zal een minder krachtige stem krijgen, want iedereen wil wel de lusten, maar niet de lasten dragen die wel noodzakelijk zijn.
ad 6. Door bij te dragen aan investeringen in duurzame warmte en elektriciteit kan de kostprijs drastisch dalen en ontstaat er op redelijke termijn een onafhankelijkheid in de de vraag naar warmte en elektriciteit. Daarmee kan zowel de industrie en iedere inwoner profiteren van betaalbare energie.
ad 7. Het dient natuurlijk allemaal wel uitgevoerd kunnen worden. Daarvoor zijn goed opgeleide mensen nodig die dit kunnen bewerkstelligen. En natuurlijk dienen er ook installaties gemaakt of ingekocht te worden om de warmte en elektriciteit te produceren.
Reactie plaatsen
Reacties